Kabızlık

Kabızlık hakkında ansiklopedik bilgi
Kabızlık Barsak hareketlerinin seyrek veya yetersiz olmasıyla ortaya çıkan bir durum. Dışkılama sayısı kişiler arasında farklılık gösterir. Kabızlık halinde dışkılama sayısı azalır; dışkı, sert ve düzensiz şekillidir. Sıklıkla karın ağrısı, aşırı gazlanma görülür. Hasta, dışkılama hissi olmasına rağmen, boşalamaz ve sıkıntı duyar.

Kabızlığın farklı sebepleri olmakla birlikte, büyük bir kısmı şahsın tuvalet alışkanlığı, şahsiyeti, psikolojik durumuyla ilgilidir. Titiz ve her şeyin en iyisini yapmaya büyük gayret gösteren şahıslarda daha sık görülür. Üzüntü, heyecan gibi hallerde ortaya çıkabilir.

Şahsın beslenme alışkanlığı da kabızlık yapabilir. Posasız gıdalarla beslenme buna bir sebep teşkil eder. Ayrıca yetersiz su ve mayi alınması kabızlığın en mühim sebeplerindendir. Yine hareketsizlik, dışkılama isteğini baskılamada zemin olabilir.

Tiroit bezinin yeterli çalışmadığı, kanın kalsiyum seviyesinin yüksek olduğu hallerde, depresyon gibi bazı psikiyatrik durumlarda, basur hastalığında kabızlık görülebilir. Bunların dışında kabızlık ve buruntuya sebep olan kalın barsak kanseri de sebepler arasında düşünülmelidir. Dışkının kanlı olması, kalın barsak kanserinin lehinedir. ancak çok zor dışkılama sırasında, basur gibi hastalıklarda da dışkıda kanın görülebileceği unutulmamalıdır. Basurdaki kanama, dışkılamanın sonunda taze kırmızıdır. Kanserdeki kanama, dışkıyla tamamen karışıktır ve sonra gelmez, daha da koyu renktedir.

Kabızlığın tedavisi için sebebinin tam olarak anlaşılması gerekir. Yukarıda belirtilen bazı hastalıkların tedavisi, belirtileri arasında olan kabızlığı da ortadan kaldıracaktır. Bunun yanı sıra kabızlık çeken şahıslara posalı yiyecekler ve yeterli mayi alınması, düzenli beslenme, her gün aynı saatte ve düzenli tuvalete gitme, tuvalette belli bir süre bekleme, beden hareketleri, özellikle karın kaslarının çalıştırılması tavsiye edilir.

Bunlarla birlikte dışkıyı yumuşatıcı (laksatifler) ve sakinleştirici ilaçlar kullanılır. Bazı durumlarda lavman da yapılabilir. Her yemekte en az 1-2 bardak su içmelidir. Kabız olanlar, Özellikle spastik kabızlık olup da laksatif ilaç almak durumunda olurlarsa kaydırıcı olanları tercih etmelidir (parafin liquid, lactulose, granocol, normacol gibi). Sabah aç karnına ve yatarken bir su bardağı ılık bal şerbeti içilmesi kabızlığa iyi gelir.

Kabızlığa karşı tavsiye edilebilecek basit bir yiyecek de un kepeğidir. Hergün birkaç kaşık un kepeği yemek kabızlığı önleyecektir. Hiç değilse ekmek yerken beyaz ekmekten kaçınıp kepek ekmeği, çavdar ekmeği gibi posa bırakan ekmekleri tercih etmelidir.

Kabızlık, basit bir sorun olarak sanılmakla beraber, tedavisi güç bir sağlık sorunudur. Çünkü, olayın temelinde yatan sorunları ortadan kaldırmadan tedavide başarı sağlamak olanaksızdır. İlaçlar, kabızlığın tedavisinde önemli etkenler olmakla beraber, tedavi bir bütün olarak düşünülmediği sürece, ilaç kullanımının yararı kısa olacak ve sonuçta olumsuz etki bile yaratacaktır. İlaçların alışkanlık yapması olayına gelince. Alışkanlık deyimi biraz yanlış anlaşılıyor. Genellikle bağımlılık anlamına kullanılıyor. Oysa buradaki olay, tolerans gelişmesi, yani aynı dozun eskisi kadar etki etmemesi durumudur ve bu durum, bir çok ilaçta karşımıza çıkabilir. Bu nedenle uzun süre kullanılması gereken bir çok ilaçta zaman zaman aralar vermek ve bu süre içinde aynı etkiyi sağlayacak başka ilaç kullanmak gerekebilir.

Kabızlığın tedavisine gelince, bu, temelde yanlış beslenme ve tuvalet alışkanlıklarından gelir. Bir insan belirli oranda bitkisel lif almazsa, bağırsağındaki posa oranı düşecektir. Bu da dışkılama refleksi doğurmayacağı için, posanın bağırsakta kalma süresi uzayacak ve dışkı giderek sertleşecektir.

Bunu önlemek için kepekli ekmek, kabuğu ile meyva, sık sık sebze yemeği ve bol bol salata yemek yararlıdır. Yemeklere, piyasada satılan diyet kepeklerinden katmak ya da kepek tabletleri yutmak da yararlıdır. Kuru meyvalar da bitkisel liften zengindir. Bunları olduğu gibi ya da komposto şeklinde yemek yararlıdır. Ayrıca kabızlık için ağızdan alınan ilaçlar yerine, gliserinli fitiller ya da tüp şeklinde satılan mikro lavmanlar kullanmak, makattan, dışkılama refleksinin doğması açısından, daha doğrudur. Olay tamamen düzelinceye kadar, sindirime yardımcı olması açısından, pankreas enzimli ilaçlar kullanılabilir.

Öte yandan, her sabah bir bardak su içtikten sonra fitili koymak ve bir süre sonra da, ihtiyaç duyulmasa bile, tuvalete oturmak ve bir süre ıkınmak, bağırsakta düzenli hareketlerin başlaması açısından yararlı olacaktır.